pH trong nuôi trồng thủy sản

Tiêu chuẩn việt Nam: TCVN 13656-2023 (12 downloads ) Giá trị pH phản ánh nồng độ ion H₃O⁺ trong nước và được xác định theo công thức pH = –log[H⁺]. Trong môi trường nước, pH chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố như CO₂, độ kiềm, độ cứng, và có thể tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến sinh vật thủy sinh. Đối với động vật thủy sản nói chung, ảnh hưởng chủ yếu của pH khi quá cao hay quá thấp là làm thay đổi độ thẩm thấu của màng tế bào dẫn đến làm rối loạn quá trình trao đổi chất giữa cơ thể và bên ngoài. Động vật thủy sản tiếp xúc với môi môi trường có pH quá cao hoặc quá thấp có thể gây chết, tuy nhiên tác động gián tiếp của pH với các thông số chất lượng nước khác thường quan trọng hơn. Cụ thể, pH cao thì làm tăng độc tính của amonia (NH₃) trong môi trường và khi pH giảm sẽ làm tăng tính độc của hidrosunfua (H₂S) trong môi trường. Ngoài ra, sự thay đổi pH cũng có tác động đến kim loại nặng và các chất hữu cơ và đa dạng của hệ sinh thái dưới nước [8]. Khoảng pH tối ưu cho đa số động vật thủy sản là 6,5–9,0; dưới 4 hoặc trên 11 có thể gây chết đối với động vật thủy sản.

Đối với cá nước ngọt, pH tác động đến cấu trúc và chức năng của mang cá như ức chế cơ chế hấp thụ Natri và Clorua; tăng tính thẩm thấu ion và dòng ion khuếch tán; tăng dòng hydro qua mang; tăng sản xuất chất nhầy; đông tụ và kết tủa chất nhầy; cản trở trao đổi khí và gây tổn thương biểu mô mang. Sự thay đổi pH đột ngột, dù vẫn trong giới hạn an toàn, cũng có thể gây sốc sinh lý cho cá.

Với tôm, khoảng pH thích hợp được xác định là 7,5–8,4; hoặc 7,2–8,2 đối với tôm thẻ chân trắng, với biên độ dao động trong ngày không quá 0,5. Biến động lớn về pH ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình sinh lý và chất lượng nước ao, đặc biệt là trong giai đoạn ương ấu trùng. Ngoài ra, pH tối ưu cho tôm sú là 7,8.

Hình: Ảnh hưởng của pH đối với đời sống

Giới hạn cho phép theo TCVN 13952:2024 Nước nuôi trồng thủy sản – Nước ngọt – Yêu cầu chất lượng yêu cầu Giá trị giới hạn của thông số nhiệt độ cho nuôi trồng thủy sản thương phẩm nước ngọt 6,5 – 9 (dao động nhỏ hơn 1,0 đơn vị trong ngày) ; Giới hạn cho phép theo TCVN 13656:2023 – Tôm thẻ chân trắng và tôm sú nhiệt độ giới hạn từ 7,5-8,5 (dao động trong ngày nhỏ hơn 0,5 đơn vị).

Tài liệu tham khảo:

Claude E. Boyd, Craig S. Tucker. Pond Aquaculture Water Quality managent. Kluwer Academic Publishers, Boston, 1998.

Philminaq. (2014). Water Quality Guidelines and Standards for Freshwater Aquaculture. Philippine Council for Agriculture, Aquatic and Natural Resources Research and Development (PCAARRD).

Samocha, T. M. (2019). Shrimp aquaculture practices and water quality management. Texas A&M AgriLife Extension.

Trương Quốc Phú và Vũ Ngọc Út. Quản lý chất lượng nước ao nuôi thủy sản, lược dịch từ C. E. Boyd. Water quality for pond Aquaculture. Deparment of Fisheries and Allied Aquacultures. Auburn University. Alabama 36849 USA, 1998.

TCVN 13952:2024 Nước nuôi trồng thủy sản – Nước ngọt – Yêu cầu chất lượng

TCVN 13656:2023: Nước nuôi trồng thủy sản – Chất lượng nước nuôi thâm canh tôm sú, tôm thẻ chân trắng